Maya and Aztec

Ancient Mesoamerican civilizations






Yntemoca yntlacamecayo, yn tlahtoque yn teteuhctin yn ompa tlaca ypan altepetl culhuacan yhuan nican tlahtoque teteuhctin yn ipan in tlaca huey altepetl mexico tenochtitlan Oquitlallitiaque yn tlahtoque teteuhctin culhuacan. Domingo Francisco de San Antón Muñón Chimalpahin Cuauhtlehuanitzin

Category: Books

[Transcriber’s Note: In this ASCII version, abbreviations have beenexpanded, c-with-cedilla has been replaced with z, and n-with-tilde

has been replaced with n~. An English translation is available in

Codex Chimalpahin, volume 2, ISBN 0-8061-2950-6.]

La decendencia y generacion de los Reyes, y Sen~ores y naturales del

pueblo de culhuacan y tambien de aqui de los Reyes y Sen~ores.

naturales en esta gran ciudad de mexico tenochtitlan. compuesto por

los Sen~ores. de culhuacan.

Yntemoca yntlacamecayo, yn tlahtoque yn teteuhctin yn ompa tlaca ypan

altepetl culhuacan yhuan nican tlahtoque teteuhctin yn ipan in tlaca

huey altepetl mexico tenochtitlan, Oquitlallitiaque yn tlahtoque

teteuhctin culhuacan

.x. tochtli xihuitl. 670. an~os, ypan inyn acico yn motlallico. yn

oncan culhuacan yn huehuetque chichimeca culhuaque ye ynpan acico ye

cate yn xochmilca yn oncan calli xochmilco

ix. acatl xihuitl 695. an~os. ypan inyn tlacat yn tepiltzin yn itoca

Nauhyotzin ye iuh cenpohualli onchiquacen xihuitl cate yn culhuaque yn

oncan culhuacan

[Left margin: .1. huehue nauhyotzin Rey.] v. calli xihuitl. 717.

an~os. ypan inyn motlahtocatlalli yn tepiltzin yn itoca huehue

Nauhyotzin tlahtohuani achto culhuacan ye hualconpehualti yn

tlahtocayotl ye iuh cenpohualli omeyxiuhtia y nauhyotzin yn

motlahtocatlallico. auh ye iuh nepa onpohualli onchicuexihuitl cate yn

oncan culhuacan yn huehuetque chichimeca culhuaque

[Left margin: .2. huehue nonoalcatl Rey.] iij. acatl xihuitl 767.

an~os. ypan in momiquillico, yn tlacatl yn tepiltzin yn itoca huehue

Nauhyotzin tlahtohuani catca achto culhuacan yn tlahtocat Onpohualli

onmatlactli ypan ce xihuitl, // Auh za niman ipan inyn omoteneuh

xihuitl yn motlahtocatlali yn tlacatl yn huehue nonohualcatl

tlahtohuani culhuacan

[Left margin: .3. huehue yohuallatonac Rey.] iij. calli xihuitl 845.

an~os. ypan in momiquillico yn itoca huehue nonohualcatl tlahtohuani

catca culhuacan yn tlahtocat yepohualli oncaxtolli ypan nauhxihuitl.

// Auh zan niman ipan inyn omoteneuh xihuitl yn motlahtocatlalli yn

itoca huehue yohuallatonac tlahtohuani culhuacan

[Left margin: .4. Quetzallacxoyatzin Rey.] x. tecpatl xihuitl 904.

an~os. ypan inyn momiquillico tlacatl huehue yohuallatonac tlahtohuani

catca culhuacan yn tlahtocat yepohualxihuitl, auh za niman ipan inyn

omoteneuh xihuitl yn motlahtocatlalli yn tlacatl yn itoca

quetzallacxoyatzin tlahtohuani culhuacan

[Left margin: .5. huehue chalchiuhtlatonac Rey.] vij. calli xihuitl

953. an~os. ypan inyn momiquillico yn tlacatl quetzallacxoyatzin

tlahtohuani catca culhuacan yn tlahtocat, ompohualli onmatlactli

xihuitl, auh zan niman ipan inyn omoteneuh xihuitl yn motlahtocatlalli

yn tlacatl yn itoca huehue chalchiuhtlahtonac tlahtohuani culhuacan

[Left margin: .6. Totepeuh Rey.] xiij. calli xihuitl. 985. an~os. ypan

inyn momiquillico yn tlacatl huehue chalchiuhtlahtonac tlahtohuani

catca culhuacan yn tlahtocat. cenpohualli onmatlactli ypan yexihuitl.

auh zan niman ipan inyn omoteneuh xihuitl yn motlahtocatlalli yn

tlacatl yn itoca totepeuh tlahtohuani culhuacan

viij. calli xihuitl, 993. an~os. ypan in motlahtocatlalli yn itoca

hueymac tlahtohuani huey tullam quin yehuatl in ompa conpehualtito yn

tlahtocayotl, ayatle catca ynin ypiltzin yn totepeuh tlahtohuani

culhuacan auh yn tetlahtocatlallito ytoca nauhyotzin yhuan yn itoca

opochtli ynin pipiltin culhuacan

x. acatl xihuitl 995. an~os. ypan inyn oncan azcapotzalco yn

motlallico yn acico yn huehuetque chichimeca in ye motenehua

azcapotzalca yn quinhualpachotia ytoca huitzillihuitl yn chichimecatl.

iuh quihualtlahtocapouhtia yehuatl quinpixotehuac iuhquima

ynquauhtzonyo in ye cuel teyxhuihuan yn huehue tezozomoctli

tlahtohuani azcapotzalco, auh yehuatl ynelhuayo y nohuian tlahtoque

[Left margin: .7. yc ome nauhyotzin Rey.] 2. tochtli xihuitl. 1026.

an~os. ypan in momiquillico yn tlacatl yn totepeuh tlahtohuani catca

culhuacan yn tlahtocat onpohualxihuitl ypan ome xihuitl. auh zan niman

ipan inyn omoteneuh xihuitl yn motlahtocatlalli ynic ome ytoca

nauhyotzin tlahtohuani culhuacan

[Left margin: .8. Quauhtexpetlatzin Rey.] ix. tecpatl xihuitl. 1072.

an~os. ypan in omomiquillico yn tlacatl ynic ome nauhyotzin tlahtohuani

catca culhuacan yn tlahtocat, onpohualli onchicome xihuitl, auh zan

niman ipan inyn omoteneuh xihuitl yn motlahtocatlalli yn itoca

quauhtexpetlatzin tlahtohuani culhuacan

j. calli xihuitl. 1129. an~os. ypan in momiquillico yn tlacatl

quauhtexpetlatzin tlahtohuani catca culhuacan yn tlahtocat, onpohualli

oncaxtolli ypan yexihuitl auh ce xihuitl yn ayac tlahtocat.

[Left margin: .9. huetzin Rey.] 2. tochtli xihuitl 1130 an~os. ypan

in motlahtocatlalli yn tlacatl yn itoca huetzin tlahtohuani culhuacan

yhuan ynic ome ytoca nonohualcatl yteuhctlahtocauh mochiuh yn

culhuacan

ix. tochtli xihuitl. 1150. an~os ypan in momiquillico yn tlacatl

huetzin tlahtohuani catca culhuacan yn tlahtocat cenpohualli ypan ce

xihuitl auh tlacoxihuitl yn oncactimanca

[Left margin: .10. veve achitometl Rey.] x. calli xihuitl 1151. an~os.

ypan in motlahtocatlalli yn tlacatl yn itoca huehue achitomecatl

tlahtohuani culhuacan

iiij. acatl xihuitl, 1171. an~os ypan in momiquillico yn tlacatl

huehue achitomecatl tlahtohuani catca culhuacan yn tlahtocat,

cenpohualxihuitl once auh tlacoxihuitl yn oncactimanca

[Left margin: .11. Quauhtlahtonac Rey.] v. tecpatl xihuitl, 1172.

an~os. ypan in motlahtocatlalli yn tlacatl yn itoca quauhtlahtonac

tlahtohuani culhuacan

v. calli xihuitl. 1185. an~os. ypan in momiquillico yn tlacatl

quauhtlahtonac tlahtohuani catca culhuacan yn tlahtocat matlactli

onnahui xihuitl auh tlacoxihuitl yn cactimanca

[Left margin: .12. mallatzin Rey.] vi. tochtli xihuitl. 1186. an~os.

ypan in motlahtocatlalli yn tlacatl yn itoca Mallatzin tlahtohuani

culhuacan

vij. tecpatl xihuitl. 1200. an~os. ypan in momiquillico yn tlacatl

mallatzin tlahtohuani catca culhuacan yn tlahtocat, caxtolxihuitl, auh

niman yn cactimanca yn quauhtlahtolloc culhuacan yn ayac tlahtocat

cenpohualli oncaxtolli xihuitl

[Left margin: .13. chalchiuhtlatonac segundo Rey.] iiij. tecpatl

xihuitl, 1236. an~os. ye quin ipan inyn motlahtocatlallico yn tlacatl

ynic ome ytoca chalchiuhtlatonac tlahtohuani culhuacan auh ye omito yn

zan quauhtlahtolloc cenpohualli oncaxtolli xihuitl

[Left margin: .14. Quauhtlix Rey.] xiij. calli xihuitl 1245. an~os.

ypan in momiquillico yn tlacatl ynic ome chalchiuhtlatonac tlahtohuani

culhuacan catca yn tlahtocat, matlacxihuitl auh zan niman ipan inyn

omoteneuh xihuitl yn motlahtocatlalli yn tlacatl yn itoca quauhtlix

tlahtohuani culhuacan

[Left margin: .15. yohuallatonac Rey.] vij. tecpatl xihuitl. 1252.

an~os. ypan in momiquillico yn tlacatl quauhtlix tlahtohuani catca

culhuacan yn tlahtocat, chicuexihuitl, auh zan niman ipan inyn

omoteneuh xihuitl yn motlahtocatlalli yn tlacatl ynic ome ytoca

yohuallatonac tlahtohuani culhuacan

j. acatl xihuitl 1259. ypan in omomiquillico yn tlacatl ynic ome

yohuallatonac tlahtohuani catca culhuacan yn tlahtocat, chicuexihuitl,

auh zan tlacoxihuitl yn oncactimanca.

[Left margin: .16. tziuhtetl Rey.] 2. tecpatl xihuitl, 1260. an~os.

ypan in motlahtocatlalli yn tlacatl yn itoca tziuhtetl tlahtohuani

culhuacan

[Left margin: .17. xihuitl temoc Rey.] xj. calli xihuitl. 1269. an~os.

ypan in momiquillico yn tlacatl tziuhtetl tlahtohuani catca culhuacan

yn tlahtocat matlacxihuitl, auh zan niman ipan inyn omoteneuh xihuitl

yn motlahtocatlalli yn tlacatl yn xihhuitl temoc tlahtohuani culhuacan

Auh nican ca ytlahtollo yn itemoca yn itlacamecayo yn tlacatl huehue

huitzillihuitl achto tlahtohuani mochiuhca yn intlan teochichimeca

mexitin yn otlipan yn oncan chapoltepec yn ayemo nican tenochtitlan yn

oquic innenemillizpan ynic huallatiaque yn oquic hualmotlatlallitiaque

ynic yecoque yn ixquichtin yn izqui tlayacatl yn huehuetque yn azteca

mexitin teoculhuaque chicomoztoca

Auh ynic nohuian hualnentiaque yn mexica huehuetque teochichimeca ynic

ompa hualquizque huallehuaque aztlan teoculhuacan ynic huallollinque

yhuan ynic oncan quizaco quinehuayan chicomoztoc yn huehuetque auh

niman oncan acico yn itocayocan tzonpanco auh yn iquac oncan acico in

yehuantin huehuetque azteca mexitin yquac oncan tlahtocati yehuatl

chane yn itoca tlahuizcalpotonqui teuhctli cenca quintlazotlaque yn

oncan mexica quinnamictiaya yn comitl yn caxitl, oncan motlallico yn

mexica oncan nauhxiuhtique yn mocehuique

Auh oc cequintin huehuetque quitotihui yn iquac acico tzonpanco mexica

yquac ompa tlahtocati yn xaltocan yn itoca tlahuizcalteuhctli

tlahtohuani auh oncatca ce ypiltzin ytoca Ompanteuhctli. auh in

yehuantin inyn tlahuizcalteuhctli mochi yc ompa aciticatca yn intlal

yn inquaxoch yn tzonpanco auh yn ipiltzin yn itoca onpanteuhctli,

niman ye quitohua ye quilhuia yn ittatzin yn tlahtohuani

tlahuizcalteuhctli quilhui notecuiyohe tlahthoaunie ma

xinechmocahuilli ma niquimitta aquique ynin ye cate totlalpan niman

quihto yn tlahtohuani tlahuizcalteuhctli ca ye qualli tla xiauh tla

xiquimitta aquique yn oncan omotlallico, niman onya yn tzonpanco, yn

tlahtocapilli ompanteuhctli niman ye yntlan nemi yn mexica cexiuhti

yntlan auh niman ye mononotza in mexica ye quihtohua aquin totlan nemi

motollinia mexica ye ma ce xicmacacan yn amochpoch yn ompanteuhctli yc

niman quimacaque ce yn imichpoch mexica, auh niman ye mopilhuatia

oncan ye tlacati ynic ce cihuatzintli ytoca chimallaxotzin, ynic ome

[struck out: ytoca] ya yehuatl yn itoca huehue huitzillihuitl, yniquey

ytoca tozpanxotzin ynin cihuatzintli xocoyotl yqu imeyxtin ypilhuan yn

ompateuhctli

Auh yn achto otiquinteneuhque huehuetque yn iuh quitotihui yn iquac

oncan acico tzompanco yn mexica ye omito oncan nauhxiuhtique auh yn

iquac onca tzonpanco huellehuaque yn huallolinque mexica quin iquac

quinhualmacac quilmach ye ce ychpoch yn tlatohuani tzonpanco yn

tlahuicalpotonqui teuhctli niman yaque tizayocan yn mexica quihuicaque

yn ichpoch tlahuizcalpotonqui teuhctli yehuatl quichiuh yn huehue

huitzillihuitl, o yhui ynyn quimaxallotihui tlahtolli yn huehuetque.

auh macihui yn omoteneuh occan tlahtolli yn maxaliuhtica yece necoc

campa quineltilitihui yn huehuetque ca yxhuiuhtzin yn

tlahuizcalteuhctli tlahtohuani yn huehue huitzillihuitl, yn azo

cihuayotica yn anozo oquichotica yn yezo ytlapallo,

Auh ynic ompa tzonpanco huallehuaque yn huallolinque mexica auh yn

itoca tozcuecuextli yehuatl hualquauhtlahtotia yn intlan mexica

yehuatl quinhualyacan ynin quin otlica tlacat auh onpohualxihuitl ynic

teyacan yn quauhtlato oncan quilpillique yn ixiuh yn tecpayocan ynic

hualyatiaque mexica auh yn onmic tozcuecuextli, niman ye mononotza yn

mexica ypan yn huehue huitzillihuitl ynic quitlahtocatlallizque auh

niman huallaque oncan motlallico yn mexica yn itocayocan amalinalpan

yn azcapotzalco oncan quezquixiuhtique

j. tecpatl xihuitl, 1272. an~os. ypan inyn omononotzque mexica

chichimeca huehuetque niman ye contlahtocatlallia yn huehue

huitzillihuitl ynin huell achto yntlahtocauh mochiuh yn mexica ynic

ompa huallaque aztlan ynin quitlahtocatlallique za ye oc oncan yn

amallinalpan azcapotzalco, auh zan ye ypan inyn omoteneuh xihuitl. j.

tecpatl, niman huallaque yn oncan chapoltepec ynahuac yn itocayocan

techcantitlan oncan nauhxiuhtique yn mexica yn motlallique oncan

nauhxihuitl tlahtocat yn huehue huitzillihuitl

2. calli xihuitl 1273. an~os. ypan inyn huel mellahuac ynic oncan

motlallico mexica yn techcantitlan yn inahuac chapoltepec ynic ompa

huallehuaque amallinalpan azcapotzalco, auh oncan in nauhxiuhtique yn

mexica

v. tecpatl xihuitl 1276. an~os. ypan in oncan nauhxiuhtique yn

techcantitlan yn mexica auh zan ye ypan inyn omoteneuh xihuitl yn

oncan hualmiquanique atlacuihuayan mexican oncan Motlallico oc no

nauhxiuhtique oncan ye ynpan acico yn oncan chaneque zan no chichimeca

oquinmocniuhtitacico yn mexica oncan oquicuitacico yn atlatl auh yn

quitemacac yn atlatl ytoca xohuitzil quinmacac yn mexica chichimeca

auh ynin mexica yn iquac oacico ynpan in yehuantin oc centlamantin

oncan yeppa chanonoque quin yehuantin yn mexica oquintocayotitacico

atlatl cuihuayancalque ypampa yn oncan quicuitacico ye omoteneuh yn

atlatl oncan nauhxihuitl tlahtocat yn huehue huitzillihuitl

chichimecatl

ix. tecpatl xihuitl 1280. an~os. ypan inyn ic onmiquanique

chapoltepec yn mexica azteca oncan onehuaque yn atlacuihuayan zan ye

oc yehuatl yntlahtocauh mochiuhtihuitz yn mexica yn huehue

huitzillihuitl chichimecatl ye quin ye iuh nepa chicuexihuitl

motlahtocatlalli ynic oncan motlallico chapoltepec auh yc oncan

cenpohualxiuhtique yn catca mexica yn chapoltepec

[Left margin: .18. coxcoxtli Rey.] x. calli xihuitl. 1281. an~os.

ypan in momiquillico yn tlacatl yn xihuitl temoc tlahtohuani catca

culhuacan yn ipiltzin acxoquauhtli yn tlahtocat matlactli omey

xihuitl. // auh zan niman ipan inyn omoteneuh xihuitl yn

motlahtocatlalli yn tlacatl yn itoca coxcoxtli tlahtohuani culhuacan

yn iquac yn ye quin ye nepa ce xihuitl oncan cate chapoltepec yn

mexica, auh yn amaquemeque chichimeca yn atonaltzin chichimeca

teuhctli. yhuan tliltecatzin chichimeca yaotequihua, yhuan yn tlacatl

quahuitzatzin tlayllotlac teuhctli, tlahtoque, ye quin oiuh ye

matlactli omey xihuitl cate nepa yn icpac tepetl Amaqueme ynic acico

yn omoteneuhque tlahtoque chichimeca yn iquac onmotlahtocatlalli

coxcoxtli, auh ynin tlahtohuani coxcoxtli yeyntin quinchiuh ypilhuan

ynic ce ytoca huehue tezozomoctli eleltzin, ynic ome ytoca huehue

acampichtli yniquey cihuatzintli amo huel momati yn itoca // Auh yn

huehue tezozomoctli helleltzin ce ychpochtzin quichiuh yn oncan

culhuacan yece amo huel momati yn itoca cihuapilli ynin

quihuallitlanique yn tenanca atlauhteca chalca yn intlahtocauh yn

itoca ylloncueytl atlauhtecatl teuhctli quimocihuauhti ompa tlahcatito

yntech quiz ynic ome ytoca ytzquauhtzin atlauhtecatl teuhctli

teyxhuiuh oncan culhuacan

vj. tochtli xihuitl. 1290. an~os. ypan in quicauh yn itlahtocayo yn

illoncueytl atlauhtecatl teuhctli, tlahtohuani catca atenco tenanco

atlauhtlan chalco, Ynin ypiltzin yn huehue ytzquauhtzin atlauhtecatl

teuhctli, auh yn itech catca tlahtocayotl yn oncan atenco chalco

caxtolli omey xihuitl, auh ypan inyn omoteneuh yn vj. tochtli xihuitl,

yquac quimixiptlahti yn illoncueytl quicahuilli yn itlahtocayo yn

ipiltzin ynic ome ytoca ytzquauhtzin atlauhtecatl teuhctli mochiuh

ynin piltontli yn iquac macoctlahtocayotl ynin ye cuel yccaton yn

tlacatl coxcoxtli tlahtohuani culhuacan, auh zan ye ypan inyn

omoteneuh yn chiquacen tochtli xihuitl ynic oncan onehuac atenco chalco

yn piltontli yn itzquauhtzin atlauhtecatl teuhctli ynic ya ynic

motlallito yn ompa amaquemecan yn

toltecatzaqualti[struck out: tlan]tenanco [struck out: atlauh]tlan

ompa tlahtocatito ynic ompa onmiquanique tenanca atlauhteca yn ipan in

omoteneuh xihuitl ompa ypan acito yn intlalmaceuhcauh yn tlacatl yn

itoca quahuitzatzin tlayllotlac teuhctli huel yehuatl

yntlahtocatachcauh yn tenanca chalca auh zan no ypan inyn xihuitl

omoteneuh yn tlahtohuani ylloncueytl atlauhtecatl teuhctli ompa ya yn

cohuatl ichan yn aculhuacan yc cenya / auh yn iquac ypan in ye quin ye

matlacxihuitl tlahtocati yn tlacatl coxcoxtli yn oncan culhuacan / Auh

ye matlactli once xihuitl oncan cate chapoltepec yn huehuetque mexica

chichimeca ye iuh caxtolli onnahui [superscript: xivitl] quinpachohua

yn tlahtocauh yn huehue huitzillihuitl, chichimecatl yn iquac ypan in

omoteneuh xihuitl,

2. acatl xihuitl. 1299. an~os. ypan in toxiuhmolpilli, auh ypan inyn

omoteneuh yn. 2. acatl xihuitl ynic oncan cenpohualxiuhtique

chapoltepec ynic oncan cate yn mexica chichimeca auh ye tlacoxiuhtica

yn ipan in omoteneuh. 2. acatl xihuitl, yn onmiquanique mexica yn oncan

ytocayocan yn acucolco, oncan quinyaotlatalhuique oncan

yaoyahualloloque yn mexica huehuetque zan ic mocemitohua chapoltepec

oncan quinyaoyahualloque ynic nahualpolliuhque yn mexica ynchimal

tlacuecuepaltica yn nahuapoliuhque auh in yehuantin mexica yn oquic

ayemo quimatia in tleyn ninpan ye chihualloz otetlatlanique achtopa in

ye tlachia in ye teytta, oneyaochichihualloc in mexica ye tetlatlania

oquintlatlanique yn ixquichtin yn cenhueytlalhuacque yn tepaneca yhuan

yn xaltocameca [struck out: yn quinnanquillique] oquimilhuique campa

anmohuica yn amochintin ohuanmoyaochichiuhque niman yc

oquinnanquillique oquitoque yn ixquichtin tepaneca yhuan yn

xaltocameca ca ompa tihui tiyaoquizazque yn xochmilco, ancazo ye

oncontlalli ytlahtol yn azcapotzalco tlaca yn xochmilco. yhuan

culhuacan yhuan yn xaltocan yn ca mocentlallique yn ca mononotzque yn

mexica chichimeca ynic quinnahualpollozque yn iuh niman ynpan

quichiuhque mexica, niman oncan yaoyahualloque yn acucolco oncan

chimaltlacuecuepaltica nahualpolliuhque yn huehuetque mexica oncan

temac tlanque ynic nauhcampa ohuicalloque yn mexica ynic quinpeuhque

auh yn oncan omoteneuh yn acucolco, oncan ynpan motlalli yn mexica

huehuetque ynic quilpillizquia yn inxiuh, auh ayemo huel quilpillique

yn inxiuh yn oncan acucolco ypampa yn yaoyotl oncan ynpan mochiuh, auh

yhuan yn oncan omoteneuh yn acucolco oncan quimoquentique yn mexica yn

quitocayotia amoxtli, auh ynic oncan quinyaoyahualloque mexica yn

acucolco ye omtio, yehuantin yntlachichihual mochiuh yn tepaneca yhuan

culhuaque yhuan yn xochmilca yhuan xaltocameca yn quinnamicque mexica

chichimeca yn oncan chapoltepec ynic pehualloque ynic mitohua oncan

nahualpoliuhque yn acucolco, oncan qui macique oncan quimonehualtique

yn quinhuicaque [struck out: yn quinhuicaque] culhuacan yn tlahtohuani

huehue huitzillihuitl chichimecatl, yn achto yntlahtocauh catca mexica

ynehuan huicoque yn ichpoch ytoca azcatl xochtzin yhuan oc ce

cihuatzintli yn huicoc ytoca tzihuacxotzin, yhuan yn ihueltiuh

huitzillihuitl yn itoca chimallaxotzin, yqu in nahuixtin huicoque yn

culhuacan auh yn oc ce yteyccauh huitzillihuitl, huicoc xaltocan yn

itoca tozpanxotzin ynin cihuapilli amo mic zan quiquixtique, auh yn

oqu ixquich yntlapal quichiuhque yn amo huel temac huetzque huehuetque

mexica yn tlayxnamicque yaoyotica yn oncan yn acucolco chapoltepec

nahuintin ynic ce ytoca tzihuactli, ynic ome ytoca ce acatzin, yinquey

ytoca huitzin ynic nahui ytoca contzin,

auh yn omotocateneuhque yn huehue huitzillihuitl yn ihuan ychpoch yn

azcatl xochtzin yn ihuan yhueltihuatzin chimallaxotzin yn ihuan oc ce

cihuatzintli yn iquin nahuixtin yn acucolco oncan quimonehualtique yn

quinhuicaque ompa culhuacan zan pepetlauhtiaque zan nima ayoc tle

yntech huetztia yntlahquen auh yehuatl yxpan quinhuicaque yn

tlahtohuani coxcoxtli yxpan quinquetzato ynic quimittaz yn

omalchihualloc huahue huitzillihuitl yhuan yn oc cequintin

cihuatzitzinti, auh yn oquic ayemo quimonaxitiaya yxpan coxcoxtli,

niman conilhuito ohuanoc yn huitzillihuitl yn intlahtocauh mexica yn

oquicac niman quihto yn coxcoxtli ca ye qualli ma yciuhca

xoconmictitihuetzican yntla oquimonaxitico

Auh in yehuatl yn huehue huitzillihuitl ynic quinhuicaque yn ichpoch

cenca quitlaocoltia yn atle ma ytlatzin ytech huetztia quilhuitacic yn

tlahtohuani coxcoxtli yn huitzillihuitl tlahtohuanie ma ytlahtzin

xicmotlaocollili y nochpochtzin, auh niman quinanquilli quilhui camo

nicia zan iuh yaz. yn mochpoch auh yn oquimonittac, yn tlahtohuani

coxcoxtli yn huitzillihuitl, yn ihuan ychpoch yn ihuan yhueltihuatzin

chimallaxotzin yhuan tzihuacxotzin yc niman yxpan yn intlacatecollouh

in diablo yn quimoteotiaya culhuaque yn quimonmictique yn huehue

huitzillihuitl yhuan yn oc cequintin omoteneuhque cihuatzitzinti auh

yn ixquichcauh tlahtocat huehue huitzillihuitl cenpohualli onchicuey

xihuitl, oiuhqui yn ynic nahualpolliuhque ynic chimaltlacuecuepaltica

polliuhque yn azteca mexitin chichimeca huehuetque ynic quiytztinenque

ynic quimaceuhque tlalli,

Auh oc cequintin huehuetque yn iuh quitotihui yn iuh

qui[struck out: mic]mictique huehue huitzillihuitl quihto yn

tlahtohuani coxcoxtli quinahuati ynic ome ytoca achitometl yhuan yn oc

cequintin pipiltin culhuaque quimilhui ynin tla xoconmictiti yn

huitzillihuitl, ma ompa tlamapan oztoc yn huixachtecatl ymapan

xoconmictiti, yn tachitometl ca totlacauh auh yn oconmictito

conilhuito yn coxcoxtli niccauhtzine ca otoconmictito yn

huitzillihuitl, ca ye qualli quihto yn coxcoxtli ca yc ticpopollohua

yn huitzillihuitl cayocaque ytlaquillohuan yezque, yn iquac ypan in

mictilloc huitzillihuitl, ye iuh nepa caxtolli omey xihuitl tlahtocati

yn coxcoxtli tlahtohuani culhuacan

Auh zan ya yehuatl niman ipan inyn omoteneuh yn 2. acatl xihuitl 1299.

an~os. in ye oiuh huicoque huehue huitzillihuitl, yhuan yn oc

cequintin yn culhuacan quinmictito

[A page or more is missing here.]

Ynic ce ytoca macuilxochitzin ynic ome cihuatl ynin cihuapilli amo

momati yn itoca. quihuallitlan quimocihuahuati yn quauhpopocatzin

tlahtohuani coyohuacan yehuantin oquinchiuhque oncan otlacatque

omentin ynpilhuan ynic ce ytoca Don hernando ce tochtzin tlahtohuani

catca cuyohuacan auh ynin vmpa momiquillito yn huey mollan yn ihquac

vmpa quinhuicaya mochintin tlahtoque yn Marques del valle.

Auh ynic ome ypilhuan quauhpopocatzin ytoca Don Juan de guzman

ytztollinqui ynin yehuatl oquitlamiltico oytech tzonquizaco yn

tlahtocayotl cuyohuacan. auh ynin tlahtohuani Don Juan ytztollinqui yn

quexquichtin ytech oquizque ypilhuan tel tlacpac ye teneuhticate

mochintin, auh zan yehuatl nican toconnextia yn iuh nican mexico

tlacamecayoticate. yn tlahtocatlacamecayotica

Auh yn oc ce omotocateneuh yn ipiltzin acamapichtli tlahtohuani

tenochtitlan. yn itoca ytzcohuatzin. ynin zan no tlahtohuani

tenochtitlan. ynin quichiuh ce ypiltzin ytoca Tezozomoctli. ynin

tlahtocapilli. quin icel yuhqui ytoca mochiuh ynin tocaytl yn nican

tenochtitlan. auh ynin omotocateneuh tezozomoctli. ayc otlahtocat. yn

tenochtitlan zan tlazopilli catca. auh yehuatl [superscript:

oquinchiuhtia] yn eyntin tlahtoque. tenochtitlan. ynic ce ytoca

tizocic. ynic omeytoca Ahuitzotl. yniquey ytoca Axayaca ynin za

xocoyotl. auh ye achto yn otlahtocat. auh zate yn otlahtocatque yn

omotocateneuhque ytiachcahuan yn tizocic yhuan Ahuitzotl.

Auh yn omotocateneuh tlahtohuani Axayacatzin oquinchiuh omentin

ypilhuan ynic ce ytoca Moteuhczoma xocoyotl. huey tlahtohuani ypan

acico yn espan~olesme ynin yehuatl quinnamic ynic ome ypilhuan

axayacatzin ytoca cuetlahuatzin achtopa tlahtohuani catca yn ompa

ytztapallapan auh zatepan zan nauhpohualilhuitl yn ontlahtocatico

nican tenochtitlan yn oyuh momiquilli ytiachcauhtzin Moteuhczomatzin

xocoyotl.

Auh yn omotocateneuh Ahuitzotzin tlahtohuani tenochtitlan. yn conitlan

yn quimocihuahuati tlatilolco cihuapilli ytoca tecapantzin ynin

ychpochtzin yn epcohuatzin tlahtocapilli tlatilolco. auh yn

ahuitzotzin yn inehuan tecapantzin yehuantin in oquichiuhque oncan

otlacat zan icel yn quauhtimoctzin tlahtohuani tenochtitlan yhuan

tlatilolco. ynin yehuatl yn quilpique espan~olesme. yn ihquac poliuh

mexicayotl tenochcayotl. yn ipan ylhuitzin S. tipolito. martyr. yn

ipan yc 13. agosto. de 1521. an~os. auh zatepan ompan momiquillito. yn

huey mollan ompa quinpilloque yehuan yn Don Pedro tetlepanquetzatzin

tlahtohuani tlacopan yehuatl ompan quintlatzontequilli yn Don fernando

cortes marques del valle Ytztlacatlahtoltica. yquac mochintin in vmpa

quinhuicac yn tlahtoque. ynin tlahtolli ytech tlaquixtilli yn bintula

quimocahuilitiuh Don Alonso ximenez culhuacan chane Auh yz izquintin

vmpa otlahtocatque culhuacan nican tocateneuhticaticate ynic ce

Ynic ce ytoca achitometl

Ynic ome ytoca acxoquauhtli

Yniquey ytoca coxcoxtli

Ynic nahui ytoca huehue acamapichtli

Ynic macuilli ytoca xihuitl temoc

Ynic chiquacen ytoca acamapichtli. achto tlahtohuani mochiuh yn

tenochtitlan–

Ynic chicome ytoca nauhyotl teuhctlamacazqui. ynin yehuatl

quitlanillito yn mexica chichimeca yn acamapichtli ynic otlahtocatico

tenochtitlan. yehuatl quihualmacauh. quihuallihua ynic quihualhuicac

yllancueytl cihuaplli

Ynic chicuey ytoca Acaltzin–

ynic 9. ytoca xilomantzin ynin ytech hualcotontica yn tlacamecayotl

culhuacan

ynic 10. ytoca tlahtolcaltzin ynin oc ceppa ytech onpeuh yehuatl y

tlacamecayotl culhuacan

ynic ii. ytoca tezozomoctli ynin yehuatl yn ipan acico espan~olesme

ynic 12. ytoca pitzotzin

ynic 13. ytoca Don diego tizaatzin moteuhczoma

ynic 14. ytoca Don Balthasar toquezquauhyotzin

Achitometl tlahtohuani culhuacan quichiuh ce ypiltzin ytoca

acxoquauhtli zan no tlahtohuani mochiuh yn culhuacan ynin quinchiuh

omentin ypilhuan ynic ce ytoca coxcoxtli, tlahtohuani culhuacan ynic

ome ytoca xihuitl temoc tlahtohuani culhuacan

Auh yn coxcoxtli tlahtohuani culhuacan oquinchiuh omentin ypilhuan

ynic ce ytoca huehue acamapichtli tlahtohuani culhuacan ynic ome ytoca

huehue tezozomoctli ynin amo momati campa yn tlahtocatito ynin

tlahtolli ytech oquiz yn bintula quimocahuilitiuh tlacatl catca Don

miguel sanchez ytzcactzin S. Sebastian atzaqualco chane catca


« ||| »



Tagged as:

Comments are closed.